Giải pháp nào sau việc “Giải cứu Tỏi Lý Sơn”

Thứ hai - 12/11/2018 15:29 255 0
Mấy hôm nay, cụm từ “tỏi Lý Sơn” xuất hiện dày đặc trên báo điện tử, mạng xã hội nhưng đáng buồn là liền trước, liền sau cụm từ này không phải là “được mùa, được giá”, “sốt hàng”, “đắt như tôm tươi” mà nào là “huyện Đoàn kêu gọi giải cứu”, “điêu đứng, rớt giá thê thảm”, “từ đỉnh cao rớt xuống vực sâu” …
Từ trước đến nay, thương hiệu tỏi Lý Sơn không chỉ là niềm tự hào của người dân Lý Sơn mà còn là đặc sản quê hương, một món quà tặng rất ý nghĩa của người dân Quảng Ngãi gửi đến bạn bè, người thân ở mọi miền Tổ quốc khi có dịp đến địa phương tham quan, học tập, công tác. Niềm tự hào đó còn nâng lên gấp bội kể từ khi Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học – Công nghệ) công nhận là thương hiệu quốc gia vào năm 2009. 
Sự khác biệt về khí hậu, thổ nhưỡng đã ưu ái cho tỏi Lý Sơn có hương vị đặc trưng độc đáo: thơm dịu, cay dịu và có hàm lượng tinh dầu cao. Mới đây nhất, Tỏi Lý Sơn đã lọt vào Top 10 đặc sản quà tặng nổi tiếng Việt Nam năm 2017 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam – VietKings bình chọn (1).
Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng giá tỏi Lý Sơn rớt giá ...!?  
Thứ nhất, xin nói thẳng “tỏi nơi khác” được nêu trong Thư ngỏ của huyện Đoàn Lý Sơn, phần lớn được xuất phát từ Ninh Hiển, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa (2). Nếu nhìn bằng mắt thường, ngay cả những người trồng tỏi ở Lý Sơn cũng khó có thể phân biệt đâu là sản phẩm của mình. Bởi, tỏi Ninh Hiển cũng chính là giống tỏi Lý Sơn do một số người dân Lý Sơn đem vào trồng để tăng gia sản xuất. Như vậy, một khi được trà trộn, hoặc được bán với giá ngang nhau thì chẳng khác nào là “Hồn Trương Ba da hàng thịt”.

Thứ hai, xuất phát từ sự hám lợi của thương lái và sự tiếp tay của một số người dân trên đảo. Giá tỏi Lý Sơn luôn cao gấp đôi so với giá tỏi Ninh Hiển. Chính vì thế, hằng ngày, tỏi trong đất liền gần như vô tư được mang ngược ra đảo, trà trộn vào tỏi Lý Sơn, giả tỏi Lý Sơn để bán cho du khách. Thậm chí, chở ngược vào đất liền bán với giá tương tự, trong khi chất lượng lại khác xa nhau. Chưa kể, tỏi cô đơn Lý Sơn còn được các thương lái giả bằng cách gửi tỏi nơi khác bằng đường bưu điện ra đảo để trà trộn, giả mạo thương hiệu tỏi cô đơn Lý Sơn (3). 
Tỏi cô đơn
Tỏi “cô đơn” trổng nơi khác được đưa ra đảo bằng đường bưu diện để gắn mác tiêu thu bị cơ quan chức năng Lý Sơn phát hiện

Mặt khác, việc bà con Lý Sơn quen với kiểu buôn bán truyền thống, bán sản phẩm chính hiệu nhưng không có bao bì, nhãn mác hoặc nếu có thì mạnh ai nấy làm… gây ảnh hưởng rất lớn đến thương hiệu tỏi Lý Sơn. Điều này đã khiến cho khách du lịch đến đảo còn e dè chứ chưa nói đến người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.  
việc bán tỏi chính hiệu nhưng không nhãn hiệu, logo rất dễ bắt gặp ở Lý Sơn
Việc bán tỏi không nhãn hiệu, logo là cảnh thường thấy ở Lý Sơn

Thứ ba, các ngành chức năng ở Quảng Ngãi vẫn chưa làm hết trách nhiệm của mình. Chưa bàn đến việc có khó khăn trong việc bắt quả tang hành vi trộn tỏi nơi khác vào tỏi Lý Sơn, giả thương hiệu tỏi Lý Sơn để bán ra thị trường nhưng phải thừa nhận với nhau một điều là không khó để điểm danh, chỉ mặt từng thương lái và vạch trần sự tiếp tay của một số người dân trên đảo trong việc nhập tỏi từ nơi khác về đảo. Chúng ta có thể tự bảo vệ thương hiệu bằng cách bắt thương lái, hộ kinh doanh ký cam kết, nếu vi phạm có thể công khai danh tính ngay tại cầu cảng để du khách đặt chân đến đây lựa chọn được địa chỉ uy tín để giao dịch.
Điểm hỗ trợ tại thành phố Quảng Ngãi do Tỉnh Đoàn phát động
Điểm hỗ trợ tiêu thụ tại thành phố Quảng Ngãi do Tỉnh Đoàn phát động
Người viết bài này không quan tâm đến việc các cơ quan, ban, ngành, các nhà doanh nghiệp hảo tâm… đã giúp bà con nông dân Lý Sơn giải cứu bao nhiêu tấn, bao nhiêu tạ tỏi, mà chỉ quan tâm đến cách mà họ đang làm... đó là kêu gọi mọi người chung tay “giải cứu”. Tôi cho rằng đó mới chỉ là giải pháp tạm bợ, mới chỉ giải quyết phần ngọn, chưa phải là giải pháp ưu việt, chưa giải quyết triệt để tình trạng này; thậm chí phản tác dụng, vô hình trung đã làm mất uy tín thương hiệu tỏi Lý Sơn. Và nếu cứ tiếp diễn như thế này, tỏi cô đơn liệu có thể tiếp tục “cô đơn” ở Lý Sơn!?
Vậy đâu là giải pháp bền vững?
Tôi xin mạnh dạn đề xuất với các ngành chức năng, giải pháp căn cơ để hướng tới phát triển bền vững đặc sản được mệnh danh là “vàng trắng” của bà con nông dân Lý Sơn. 

Thứ nhất, các ngành chức năng ở Lý Sơn cần khẩn trương phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tiến hành các bước để xây dựng chỉ dẫn địa lý, bao bì, nhãn mác, tem chống giả cho tỏi Lý Sơn. Sau đó, làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong nhân dân kết hợp xây dựng bảng tin công khai ngay tại vị trí mà khách du lịch dễ thấy, dễ tiếp cận nhất. 
Mặt khác, các ngành chức năng ở Lý Sơn (nhất là lực lượng Quản lý thị trường) cần tăng cường các giải pháp giám sát thị trường; phối hợp với báo chí, Hiệp hội sản xuất kinh doanh hành, tỏi Lý Sơn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tới các hộ kinh doanh cũng như trong công tác kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng nhái.

Thứ hai, tôi xin nhắc đến chính bà con Lý Sơn, việc đầu tiên, mình phải tự khẳng định mình, khẳng định về thương hiệu Tỏi Lý Sơn – à thì tôi là Tỏi Lý Sơn đấy – giá của tôi như thế này 120.000/kg, mua hay không là việc của khách hàng. Tôi khẳng định đây là Tỏi Lý Sơn và muốn ăn tỏi Lý Sơn chính hiệu các bạn phải bỏ ra từng ấy tiền, còn bằng không thì còn khuya các bạn mới được thưởng thức tỏi Lý Sơn. Muốn khẳng định mình như vậy, thì bà con tuyệt đối không tiếp tay để “tỏi lạ” có cơ hội cạnh tranh ngay trên quê hương thân yêu của mình, kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng các cá nhân, tổ chức cố tình nhập tỏi từ đất liền ra đảo để trục lợi. 

Thứ ba, hãy học tập kinh nghiệm của anh bạn hàng xóm của Quảng Ngãi, đó là việc phát triển bền vững cây sâm Ngọc Linh ở Quảng Nam. Tỉnh này đã quyết định mở chợ phiên để bán Sâm Ngọc Linh hàng tháng tại trung tâm huyện Nam Trà My (2). Nói đến đây, mọi người sẽ nghi vấn là làm sao tỏi Lý Sơn, Quảng Ngãi có thể so bì với sâm Ngọc Linh, Quảng Nam, nhưng tôi nói có sách mách có chứng và có thể tin tưởng rằng nếu huyện Lý Sơn làm tốt công tác bảo vệ thương hiệu; hỗ trợ kỹ thuật, tăng cường mô hình trồng tỏi sạch, chất lượng tại đảo; quảng bá tốt sản phẩm và hàng năm tổ chức bán với một giá thống nhất do “Hiệp hội sản xuất kinh doanh hành, tỏi Lý Sơn” đề xuất thì ắt hẳn sẽ tiêu thụ gần hết sản lượng tỏi thu hoạch ngay trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, không thể có chuyện “giải cứu” hay “giải vây” nữa…

Mọi người cứ hình dung ra như thế này: diện tích đảo Lý Sơn rất nhỏ, chỉ vỏn vẹn 10,40 km2. Toàn huyện chỉ có khoảng 326,5ha diệc tích đất trồng tỏi, năng suất trung bình 1 vụ tỏi là 7,9 tấn/ha thì sản lượng tỏi toàn huyện khoảng 2.560 tấn tỏi tươi. Để có một kg tỏi khô thì cần đến 1,4 kg tỏi tươi, như vậy sản lượng tỏi khô của đảo Lý Sơn chỉ có trên 1.800 tấn và mỗi năm chỉ trồng duy nhất một vụ, năm nào được mùa thì thu hoạch thì sản lượng ước tính thu được khoảng hơn 2.500 tấn tỏi khô. 

Theo thông tin từ Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) Công an tỉnh Quảng Ngãi thì dân số Quảng Ngãi hiện nay là hơn 1.4 triệu người, cư trú tại 184 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh với số lượng là 337.818 hộ. Lấy ví vụ khiêm tốn nhất, mỗi hộ tiêu thụ 01 kg tỏi/03 tháng (tạm tính luôn các quán ăn, nhà hàng ở Quảng Ngãi). Như vậy, trong 01 năm thì riêng người dân Quảng Ngãi đã tiêu thụ gần 1.400 tấn tỏi; chưa kể đến việc con em Quảng Ngãi sử dụng để làm quà tặng khi có dịp đi công tác, tham quan, học tập tại các địa phương khác trong cả nước và ngược lại.

Mặt khác, theo số liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch lượng khách du lịch đến đảo Lý Sơn ngày càng tăng, năm 2017 là 206.200 người (trong đó, trong nước là 204.988, nước ngoài là 1.212 người); trong 9 tháng đầu năm 2018 lượng khách du lịch đến đảo Lý Sơn là 180.075 người (khách quốc tế 1.150, trong nước 178.925 người). Không tính du khách nước ngoài, mỗi du khách trong nước đến với đảo Lý Sơn nếu mua 01 kg tỏi chính hiệu thì sẽ tiêu thụ gần 205 tấn tỏi; đó là chưa kể đến tổng số lượng khách du lịch đến tỉnh Quảng Ngãi.
Như vậy, chưa nói đến việc đưa tỏi Lý Sơn đi tiêu thụ ở các địa phương khác trong nước mà chỉ tính riêng tại Quảng Ngãi - nếu làm tốt công tác bảo vệ thương hiệu, quảng bá sản phẩm, lấy lại niềm tin cho người tiêu dùng, thống nhất 01 mức giá bán thì đã tiêu thụ hơn 2/3 tổng sản lượng tỏi rồi. Nếu huyện Nam Trà My, Quảng Nam mỗi tháng tổ chức chợ phiên mỗi tháng 01 lần, thì ngay tại Lý Sơn tại sao không thể tổ chức mỗi năm 01 lần Hội chợ Tỏi Lý Sơn hay một cái mỹ miều khác Hội chợ “Vương quốc Tỏi” vào chính vụ kết hợp với tổ chức các hoạt động của Tuần lễ Văn hóa biển đảo, Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa… để thu hút khách du lịch và tiêu thụ tỏi ngày tại đảo, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Nếu làm được như trên, tôi tin tưởng rằng tỏi Lý Sơn sẽ phát triển bền vững và người tiêu dùng sẽ không có cơ hội để hỏi “Tỏi Lý Sơn ở đâu nhiều thế!?” 

Tác giả: Ngọc Hà
   
(1) http://baoquangngai.vn/channel/2028/201706/toi-ly-son-quang-ngai-lot-top-10-dac-san-qua-tang-noi-tieng-viet-nam-2818490/
(2), (3) http://danviet.vn/nha-nong/dang-chinh-vu-thu-hoach-toi-noi-khac-van-tuon-ve-dao-toi-ly-son-860042.html
(4) http://www.baoquangnam.vn/kinh-te/thuong-mai-dich-vu/201708/to-chuc-cho-phien-ban-sam-ngoc-linh-tai-nam-tra-my-750687/

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Đăng nhập
Hãy đăng nhập/đăng ký thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên website datquangquetoi.net
Thống kê từ 30/05/18
  • Đang Online7
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm6
  • Hôm nay543
  • Tháng này10,437
  • Tổng truy cập380,574
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây